wtorek, 26 kwietnia 2016

Nowość radykalna

"Far be from us, Sire, the dangerous novelty of thinking."

W szkole średniej na kierunku "język polski - specjalizacja systemy komputerowe" (pisanie wypracowań na polski zabierało z 3-4 razy więcej czasu niż praca z jakimikolwiek komputerami - z perspektywy czasu trudno mi ocenić czy to dobrze czy źle) często musieliśmy analizować słownie lub pisemnie teksty dawnych twórców.

W programowaniu także mamy "dawnych twórców" i ich teksty, które gdzieś tam czekają na odkrycie (kiedyś mówiło się, że zakurzone pergaminy leżą gdzieś w szufladzie a dziś można napisać, że niezakurzone PDFy czekają na odkrywcę gdzieś na drugiej stronie wyników z googla). I dziś własnie taki bardzo ciekawy moim zdaniem tekst chciałbym pokazać : "On the cruelty of really teaching computing science" - prof. dr. Edsger W. Dijkstra

Oczywiście każdy może sobie coś napisać w necie i podpisać to Dijekstra albo Pałlo Kohelio ale generlanie ów tekst jest wspominany na wielu innych stronach i doczekał się własnych opracowań (chociaż i nie takie rzeczy koledzy od pozycjonowania potrafią zrobić)

mentalna cela metafory

Generalnie artykuł cały nadaje się do zacytowania dlatego zalecam jego samodzielną lekturę - tutaj jedynie chciałbym się skupić na jednym bardzo ciekawym poruszonym tam aspekcie - nowości radykalnej

Jest to o tyle ważne, że dosyć często mamy taką oto groteskową sytuację :

Dużo oprogramowania powstaje w firmach, które zbudowane są w oparciu o tzw. "piramidę władzy" gdzie sformułowanie "N raportuje do M" oznacza, że niejako M ma nadaną odgórnie "moc decyzyjną" i "deleguje" a N w raportach mówi jak te delegacje/targety realizuje. A, że głównym nośnikiem energii w tychże instytucjach jest hajs zwany "budżetem" - toteż mamy sytuację, gdzie przenika się kilka dziedzin wiedzy. A sami z własnych obserwacji możemy pomyśleć ile znamy osób, które opanowały w sposób profesjonalny chociaż by jedną dziedzinę nie mówiąc o kilku...

No i zazwyczaj ci ludzie co mają budżet i stoją wyżej w piramidzie nie mają wiedzy technicznej ale jednocześnie instytucja w której pracują wymaga od nich aby wzięli odpowiedzialność za realizację zadań w poziomach poniżej. Jest to temat rzeka. W każdym razie ze względu na złożoność zagadnienia - jakim jest tworzenie programu - przekaz musi być uproszczony do form znanych temu co ma budżet i pojawiają się zubożone porównania, z których jednym z najbardziej debilnych jest "budowanie systemu to budowanie domu a programiści to murarze"

Nowość radykalna

I tutaj czas aby wspomóc się tekstem Dijekstry, w którym opisuje skąd biora się te metafory i jakie są z nimi problemy.

"The usual way in which we plan today for tomorrow is in yesterday's vocabulary(..)Of course, the words and the concepts don't quite fit because our future differs from our past, but then we stretch them a little bit(...)by means of metaphors and analogies we try to link the new to the old, the novel to the familiar. Under sufficiently slow and gradual change, it works reasonably well; in the case of a sharp discontinuity, however, the method breaks down..."
"the analogies become too shallow, and the metaphors become more misleading than illuminating"

W ramach jakiej metafory pracujemy na co dzień? Słowo klucz to Architektura i nazwa stanowiska Architekt - skąd one się wzięły?. Za wikipedią

"Architektura (łac. architectura, od architector – buduję)– sztuka i technika budowania w celu realizacji praktycznych i artystycznych wymagań ludzi cywilizowanych. Wyróżnia się architekturę miejską i wiejską a także sakralną i świecką (obronną, mieszkalną, budowli gospodarczych, budowli ogrodowych, budowli użyteczności publicznej)"
Możecie sobie sami wyszukać stronkę. O komputerach tam za dużo nie ma.

No dobra idziemy dalej - jak wpiszemy "Architektura komputera" to naszym oczom ukaże się taka definicja :

"Architektura komputera – sposób organizacji elementów tworzących komputer. Pojęcie to używane jest dosyć luźno. Może ono dzielić systemy komputerowe ze względu na wiele czynników, zazwyczaj jednak pod pojęciem architektury komputera rozumie się organizację połączeń pomiędzy pamięcią, procesorem i urządzeniami wejścia-wyjścia."
"Pojęcie to używane jest dosyć luźno" - dlaczego luźno? Może dlatego, że jest ono zapożyczone z zupełnie innej nie do końca pasującej dziedziny?

No ale to co nas najbardziej interesuje : https://pl.wikipedia.org/wiki/Architektura_oprogramowania

"Architektura oprogramowania – podstawowa organizacja systemu wraz z jego komponentami, wzajemnymi powiązaniami, środowiskiem pracy i regułami ustanawiającymi sposób jej budowy i rozwoju.

Opis architektury oprogramowania (ang. Software Architecture Description) postrzegany jest jako platforma porozumiewania się wszystkich osób zaangażowanych w proces wytwórczy systemów informatycznych.

Architektura oprogramowania jest stosunkowo młodą dziedziną informatyki i że choć w ostatnich dwóch dekadach dość mocno się rozwinęła i nawet osiągnęła poziom dojrzałości, to nadal trwają dyskusje nad jej miejscem w informatyce, a przede wszystkim nie ma zgody szerokiego gremium w zakresie określenia samej definicji architektury oprogramowania."
Jest trochę takiego bełkotu w stylu "platforma porozumiewania się wszystkich osób zaangażowanych w proces wytwórczy systemów informatycznych". Ale najważniejszy jest fragment o tym, że tak naprawdę nie ma definicji czyli nie wiadomo co to tak naprawdę jest!

- Marzena dostałem awans!
- super, kim teraz będziesz?
- architektem IT
- a co taki architekt robi?
- Nie wiadomo bo nikt przez ostatnie 40 lat tego nie zdefiniował!


Oczywiście nie mam tutaj racji bo korpo mają bardzo ładnie zdefiniowaną przez hry ścieżkę kariery (rym! jak się ostatnie zdanie odpowiednio wypowie jest rym!) i sam wdziałem na stronie - takie ładnej z profesjonalnymi stylami - że do obowiązków architekta należy spędzanie 40% na meetingach (autentyk, to jest ku*wa autentyk!!!).

W każdym razie wracając do metafor to podobno jakieś kluczowe rzeczy zadziały się pod koniec lat sześćdziesiątych - były dwie duże konferencje - zdaje się, że sponsorowane przez NATO (ciekawe czy mieli stoisko z napisem "we are hiring") i tam się te terminy jak "Architektura systemu informatycznego" czy "metodyka wodospadu" pojawiły. Ogólnie ciekawe czasy to musiały być. W lekturze często spotyka się termin "software crisis" odnośnie tamtych czasów - jeśli wtedy był kryzys to co my niby teraz mamy!?!

Inne metafory

Ogród - to się pojawia co jakiś czas w różnych artykułach a kolega miał nawet w stopce "Software Gardener". W sumie jak zostawimy budynek tak sam sobie na jakiś czas to zacznie się on rozlatywać - jak zostawimy program tak sam sobie - no to nic się w sumie nie dzieje (no dysk za pinset lat się rozleci ale to już tzw. "life span" przekracza) - no i domu nie można skopiować bezkosztowo!. Natomiast tzw. dług techniczny (który jest kolejną metaforą!) można porównać do chwastów.

Inna ciekawa metafora - Programming as Theory Building. Kawałki programu jako dowody, które wspierają wyprowadzanie nowych dowodów.

Generalnie gdyby tak się temu przyjrzeć co robimy to słowo komputer pochodzi od angielskiego computer i generalnie kiedyś to był tzw. Human Computer.

The term "computer", in use from the early 17th century (the first known written reference dates from 1613), meant "one who computes":
"Who computes" a to compute znaczy "obliczać". I nagle w kontekście obliczeń najpierw wykonywanych ręcznie, później na lampach i w końcu krzemie - gdzieś tutaj nagle pojawiają się analogie do budownictwa... oj musiało być ostre jaranie na tych konferencjach ... albo LSD! w sumie wtedy LSD chyba było legalne - co jeśli korzenie obecnych dogmatów branży IT tkwią w zajebistej imprezie LSD 50 lat temu!!!

"Inne fajne cytaty"

"A number of these phenomena have been bundled under the name "Software Engineering". As economics is known as "The Miserable Science", software engineering should be known as "The Doomed Discipline", doomed because it cannot even approach its goal since its goal is self-contradictory. Software engineering, of course, presents itself as another worthy cause, but that is eyewash: if you carefully read its literature and analyse what its devotees actually do, you will discover that software engineering has accepted as its charter "How to program if you cannot."
"one has to approach the radical novelty with a blank mind, consciously refusing to try to link it with what is already familiar, because the familiar is hopelessly inadequate."
The practice is pervaded by the reassuring illusion that programs are just devices like any others, the only difference admitted being that their manufacture might require a new type of craftsmen, viz. programmers. From there it is only a small step to measuring "programmer productivity" in terms of "number of lines of code produced per month". This is a very costly measuring unit because it encourages the writing of insipid code, but today I am less interested in how foolish a unit it is from even a pure business point of view. My point today is that, if we wish to count lines of code, we should not regard them as "lines produced" but as "lines spent": the current conventional wisdom is so foolish as to book that count on the wrong side of the ledger.
Na szczęście ilość linii kodu wyleciała (chyba wszędzie) z targetów zwanych "Kej Pi Ajem (KPI - Key performance coś tam)" ale fakt, że taka patologia miała miejsce doskonale pokazuje skalę niezrozumienia tej dziedziny jaką jest programowanie.
"Again, I have to stress this radical novelty because the true believer in gradual change and incremental improvements is unable to see it. For him, an automatic computer is something like the familiar cash register, only somewhat bigger, faster, and more flexible. But the analogy is ridiculously shallow: it is orders of magnitude worse than comparing, as a means of transportation, the supersonic jet plane with a crawling baby, for that speed ratio is only a thousand."
O różnicy pomiędzy codziennym życiem analogowym i nową formą cyfrową :
"To this I should add that, to the extent that we view ourselves as mechanisms, we view ourselves primarily as analogue devices: if we push a little harder we expect to do a little better." (...) "it has unavoidably the uncomfortable property that the smallest possible perturbations —i.e. changes of a single bit— can have the most drastic consequences"
"also (...) quality control continues to be distorted by the reassuring illusion that what works with other devices works with programs as well. It is now two decades since it was pointed out that program testing may convincingly demonstrate the presence of bugs, but can never demonstrate their absence. After quoting this well-publicized remark devoutly, the software engineer returns to the order of the day and continues to refine his testing strategies, just like the alchemist of yore, who continued to refine his chrysocosmic purifications."
"What is a program? Several answers are possible. We can view the program as what turns the general-purpose computer into a special-purpose symbol manipulator, and does so without the need to change a single wire (This was an enormous improvement over machines with problem-dependent wiring panels.) I prefer to describe it the other way round: the program is an abstract symbol manipulator, which can be turned into a concrete one by supplying a computer to it."
"It really helps to view a program as a formula. (...) it puts the programmer's task in the proper perspective: he has to derive that formula. (...) he has to derive that formula, he has to derive that program. We know of only one reliable way of doing that, viz. by means of symbol manipulation. And now the circle is closed: we construct our mechanical symbol manipulators by means of human symbol manipulation."
"Hence, computing science is (...) the interplay between mechanized and human symbol manipulation, usually referred to as "computing" and "programming" respectively. An immediate benefit of this insight is that it reveals "automatic programming" as a contradiction in terms. A further benefit is that it gives us a clear indication where to locate computing science on the world map of intellectual disciplines: in the direction of formal mathematics and applied logic, but ultimately far beyond where those are now, for computing science is interested in effective use of formal methods and on a much, much, larger scale than we have witnessed so far."

Podsumowanie

"Well, when all is said and done, the only thing computers can do for us is to manipulate symbols and produce results of such manipulations. From our previous observations we should recall that this is a discrete world and, moreover, that both the number of symbols involved and the amount of manipulation performed are many orders of magnitude larger than we can envisage: they totally baffle our imagination and we must therefore not try to imagine them."

No to był jeden z tych trudnych odcinków, gdzie coś trzeba skrytykować by pobudzić czytelnika do myślenia. Mamy zdefiniowany jakiś mainstream - dyskutuje się w ramach mainstreamu ale mało dyskutuje się z mainstreamem. Tworzymy w naszych umysłach model rzeczywistości gdzie jedne tezy opierają się na innych i te na innych i tak dalej aż do momentu gdzie przestajemy drążyć głebiej i przyjmujemy wytłumaczenia takimi jakie są.

To ciekawe czy ludzie żyjący w czasach rewolucji naukowo/kulturalnych wiedzieli, że żyją w czasach rewolucji naukowo/kulturalnych? Czy żyjemy w takich czasach? Jeśli tak to czy nie warto przyjrzeć się bliżej osadzonym wiele lat temu fundamentom obecnych przekonań?

"Because no endeavour is respectable these days without a TLA (= Three-Letter Acronym), I propose that we adopt for computing science FMI (= Formal Methods Initiative)"

poniedziałek, 18 kwietnia 2016

Lista nieoczywista

To jest taki pierwszy z brzegu obrazek procesora ściągnięty z netu. Po co on tutaj jest? Ano aby pokazać, że wszystkie dyskusje o paradygmatach programowania sprowadzają się w ostateczności do tego jakie napięcie pojawi się o tam na tych "nuszkach".

Dla procesora te dyskusje z cyklu, który język lepszy itd są niezrozumiałe bo on widzi i tak tylko 10100010111 czy coś podobnego. Zaś dla ludzi sytuacja jest inna. Dla ludzi poczciwych jak ty i ja być może bardziej abstrakcyjne spojrzenie pomoże ogarnąć szersze przestworze cyfrowych konstrukcji. W końcu po to są metafory aby rozumieć coś nowego w kontekście czegoś starego. A jeśli metafora pomoże zmniejszyć ilość spalonych dolarów na produkcji to tym lepiej. To zobaczmy pierwszą metaforę dla Listy - dla czegoś czego używamy od zawsze i zazwyczaj sie kojarzy z przypadkiem "Lista produktów" albo Lista Userów, a teraz inaczej...

Lista jako alternatywa dla...

Option lub Optional lub Maybe w zależności od języka. Dokładnie tak. Bardzo często spotykam się z porównaniem Option do takiego obiektowego-ifa czy czegoś w tym stylu. Raczej mało osób kojarzy wchodzi rozmyślaniami w system typów i konsekwencje sprowadzenia opcjonalności do wyniku obliczeń

Krótka notka odnośnie nulla i Optional. W przypadku zapoznawania kogoś z koncepcją Optional w Javie8 pojawia się czasem pytanie "no ale co gdy Optional będzie nullem". Wtedy mamy do czynienia z objawem debilizmu lub geniuszu - już tłumaczę. W Javie7 null jest prostym sposobem zasygnalizowania, że czegoś nie ma i ten null może to być częścią interfejsu jak to :"jak nie będzie wyniku to zwracam nulla" - podobno po to ten null powstał. Gdy już mamy do dyspozycji Optional , który jednocześnie jawnie sygnalizuje "możliwośc braku" a umiejętnie użyty oszczędza nam do tego narzutu checked-exception - to wtedy zwracanie nulla gdzie w typie jest Optional jest oznakiem niedowładu mózgu ... albo wyjątkowej wiedzy bo podobno Optional w Javie8 wcale miał nie być takim Optional jako Optional bo nie jest serializable, puste czy nie puste to jedna klasa a architekci z oracla podobno toczą pianę jak ktoś wspomni, że chciałby użyć tego jako typu pola w klasie. Ale mimo wszystko - jak już w sygnaturze metody ktoś dał Optional a ktoś inny zwrócił null - to raczej mamy do czynienia z objawą szaleństwa aniżeli geniuszu.

Natomiast jest to trochę niecodzienna percepcja Optionala widzieć go jako taką małą Listę - albo w drugą stronę - percepcja Listy jako takiego dłuższego Optionala . Po raz pierwszy się z tym spotkałem w kursie FP in Haskell gdzie Erik Meijer wspomniał, że lubi używać List zamiast Maybe (w haskellu jest Maybe a zamiast Some jest Just - dzięki czemu można stosować polski żart Just(5) - ale Gimby pewnie nie znajo...) bo w Maybe może sobie przechować tylko jedną potencjalną wartość - i to jest dosyć ciekawe Lista jako struktura przechowująca n opcjonalnych wartości.

Taki kodzik sobie zobaczmy :

type HTML=String

case class User(login:String, email:String)

val extractEmail:User=>String= _.email
val displayEmail: String => HTML = email =>
      s"""
         |<h1> EMAIL </h1>
         |<span> ${email} </span>
       """.stripMargin

Jest tam i User (byśmy mogli rzec, iż jakoś "biznesowo" jest) jak i dwie banalne pokazowe funkcje aby zbudować mały ciąg przekształceń. I patrz, i patrz jak ten kod jest do siebie podobny :

//option
def findUser(login:String):Option[User]=Some(User("Roman","donjuan17@wp.pl"))
findUser("Roman").map(extractEmail).map(displayEmail).getOrElse("""<h1>Nie ma takiego zioma</h1>""")

//list
def findUserList(login:String):List[User] = List(User("Roman","donjuan17@wp.pl"))
findUserList("Roman")
.map(extractEmail).map(displayEmail).headOption.getOrElse("""<h1>Nie ma takiego zioma</h1>""")

taka nowa ciekawa perspektywa co nie? Lista jako 0..n opcjonalnych elementów. Ale można na Listę spojrzeć jeszcze z innej strony.

Efekt - ale czego ?!?

Mamy takie dwie proste funkcje :

val addThree:Double=>Double= _ +3
val timesTwo:Double=>Double = _*2

Możemy je zastosować :

W kontekście efektu opcjonalności :

Option(1.0).map(addThree).map(timesTwo)

W kontekście efektu błędu :

Try(1.0).map(addThree).map(timesTwo)

W kontekście efektu czasu :

Future(1.0).map(addThree).map(timesTwo)

I mogę sobie coś takiego zastosować na liście :

List(1.0).map(addThree).map(timesTwo)

Składnia podobno ale czy to jest jakiś efekt ta lista? A jeśli jest to efekt to efekt ku*wa czego?

A wybierz se co chcesz

y=f(x)

Co jest tak niesamowitego w tej linijce powyżej, że ma własne formatowanie i italica? Otóż funkcja aby była funkcją musi mieć jeden wynik. No i zazwyczaj ma - findUser i jest user. albo 2+2=4 ale jaki jest wynik czegos takiego : 0=x^2-4 ?

Math.pow(2,2)-4
Math.pow(-2,2)-4

Nie ma jako takiego "jednego rozwiązania" - gdybyśmy chcieli znaleźć wszystkie możliwe rozwiązania (nie licząc krzywych wymiarów zapętlonie-zespolonych) to kod moglibyśmy napisać tak :

def allSqrts(v:Int)=List(-Math.sqrt(4),Math.sqrt(4))
allSqrts(4) //res12: List[Double] = List(-2.0, 2.0)

I cały dowcip polega na tym, że tam gdzieś jest dobra odpowiedź ale ja nie wiem która - i w sumie przez chwilę nie chcę wiedzieć.

allSqrts(4).map(addThree).map(timesTwo) //List[Double] = List(2.0, 10.0)

Może wezmę pierwszy, może większy, może mniejszy - to zależy od kontekstu (jak zwykle). A te wszystkie metody z rodziny fold czy reduce, które np. liczą sume zysku to tak abstrakcyjnie patrząc wszystkie polegają na tym, aby przejść od stanu nie-determinizmu do pewnej określonej wartości.

Czyli patrząc na coś takiego :

sealed trait SchrodingerCat
case object Alive extends SchrodingerCat
case object Dead extends SchrodingerCat

val catStates=List(Alive,Dead)

Może warto przeredagować paragraf z poprzedniego punktu =>

W kontekście efektu braku determinizmu :

List(1.0,2.0,3.0).map(addThree).map(timesTwo)

niedziela, 3 kwietnia 2016

Patrz Panie jakie fajne wstrzykiwanie

To co widzicie poniżej to stos.

Zanim stos został użyty w programowaniu do przechowywania argumentów funkcji służył jako ostateczne narzędzie do wygrywania sporów. Np. jak ktoś zadawał niewygodne pytania :

- ziemia jest płaska i leży na 4 słoniach!
- a na czym stoją te słonie?
- na ogromnym żółwiu
- a ten żółw na czym stoi?
- a tam już jest piekło!
- no ale jak ten żółw stoi tam na tym piekle?
- a co ciebie interesuje tak to piekło?!?! Diabeł ludzie diabeł! na stos z nim !!

I w ten sposób kolejna dyskusja na forum została wygrana a mainstream nie zmieniał się przez kilkaset lat.

Niestety w programowaniu mamy także zestaw niepodważalnych reguł w których kontekście się dyskutuje ale "o których się nie dyskutuje". I tak generalnie tezą, za którą można stracić miejsce w lokalnym klubiku szachowo-obiektowym byłoby "Bo czasem jak ustawisz pole jako 'public final' - no wiesz tak bez getera to też będzie dobrze a czasem nawet lepiej".

Tydzień temu starałem się pokazać ( Tutaj jest wpis sprzed tygodnia) , że metody można nie tylko wywoływać na instancji przekazując argument - co jest żelaznym ograniczeniem w klasycznej Javie - ale również można wywołać akcję wpierw określając argumenty a później decydując się jakiej instancji ma to wywołanie dotyczyć. Taka operacja otwiera przed nami szereg nowych możliwości, które jeśli ktoś ciekaw są opisane w tamtym artykule.

Dzisiaj z kolei zobaczymy co się stanie jeśli złamiemy założenie najpierw wstrzykuję zależność a później ją wykorzystuję. Dokładnie - najpierw wykorzystamy zależność a na samym końcu określimy czym ta zależność jest. Mam nadzieję, że już trochę ryje czaszkę i zachęca zdanie poprzednie do dalszej lektury.

Klasycznie

W "klasycznym" wstrzykiwaniu będziemy mieli jakiś serwis (być może z 10 adnotacjami) do którego będzie wstrzyknięte repozytorium (być może też z 10 adnotacjami). I zrobimy sobie jakąś taką małą symboliczną domenkę w kontekście, które jest użytkownik i on może mieć status

I własnie taką akcją mała i symboliczną na potrzebę tego artykułu będzie zmiana statusu z NEW na CONFIRMED

No i standardowo serwis przyjmie żądanie, wyciągnie usera, coś w nim zmieni i zapisze. Rezultatem zaś będzie id nowej wersji usera .Kodzik - po raz kolejny podkreślę, że na potrzeby edukacji symboliczny - może wyglądac tak:

case class UserId(id:Int) extends AnyVal
case class User(login:String,status:String)

trait Repository{
    def find(id:UserId):User
    def save(u:User):UserId  
}

class Service(repository:Repository){
    def confirUser(id:UserId):UserId={
      val user = repository.find(id)
      val confirmed = user.copy(status = "CONFIRMED")
      repository.save(confirmed)
    }
}

Teraz tak chwilę zastanówmy się czym charakteryzowała będzie się praca z tym kodem i czy pewne aspekty tej pracy nie będą nam przeszkadzać :

  • Test będzie wymagał zmockowania Repozytorium, ustawienia, że ma zwracać takiego a takiego usera i będziemy musieli jakoś przechwycić argument, który poszedł do save by sprawdzić, że status faktycznie jest zmieniony na "CONFIRMED"
  • Chociaż możemy kawałek ze zmianą na "CONFIRMED" wynieść do osobnej metody, która przetestujemy (w sumie dobry pomysł) - to jednocześnie nie da się łatwo sparametryzować tego szkieletu :

    1) repository.find(id)
    2) Przekształć Usera <- ten kawałek chcę sobie skonfigurować
    3) repository.save(newUser)
  • Nawet można by pójść z ta "Kastomizacją" krok dalej

    1) Zrob se cos na repository i dostaniesz usera <- a co dokładnie to pomyśle później
    2) Przekształć Usera <- a co dokładnie to pomyśle później
    3) I zrób se cos z tym nowym Userem na Repozytorium <- iiiiii zgadnij, tak przekładam tę decyzję w kodzie na chwile gdy będę miał więcej informacji

Dobra popili, pojedli to teraz ...

Funkcyjnie ale nada klasycznie

Gdybyśmy chcieli zapisać wspomniane obliczenia jako typ funkcji to było by coś w stylu Repository => UserId => User czyli najpierw ustawiam repozytorium i dostaje funkcję, która userId przekształci w Usera.

  //KLASYKA
val findUserClassic:Repository => UserId => User = repository => id => repository.find(id)
val injectedRepository = findUserClassic(MockRepository)
val user = injectedRepository(UserId(1))

No i fajnie. Na tym można by skończyć pisanie posta z wnioskiem "w FP też można DI!" i w sumie pogoda jest ładna a siłka też otwarta to lecimy. ALE... ale teraz dopiero zaczną się dziać ciekawe rzeczy...

Złamać Intuicje

Odwróćmy ciąg przyczynowo skutkowy :

val findUser : UserId=>Repository=>User = id=>repository=>repository.find(id)

Czy dokładnie widać co się stało? Na wszelki wypadek jeszcze rysunek.

OTÓŻ - Wstrzyknęliśmy argument zanim jeszcze wstrzyknęliśmy repozytorium! Oczywiście powstaje pytanie - "ale po co?"

Za chwile zobaczymy jak niezwykle ciekawe możliwości otwiera przed nami ten zabieg ale jeszcze dla kwestii edukacyjnych wprowadźmy taki wygodny alias dla funkcji Repository => A

type Reader[A] = Repository=>A
//albo bardziej "javowo"  type Reader[A] = Function[Repository,A]

Przyjść na gotowe

No dobra pierwsza obserwacja - kiedy najpierw wstrzykiwaliśmy repozytorium to w testach niejako musieliśmy tworzyć Serwis od nowa z Mockami. Teraz w zasadzie wszystkie parametry obliczenia są określone poza jedynym który może się wywalić czyli Repozytorium. Dlaczego "jedynym, który może się wywalić" ? Ponieważ repozytorium wygląda na jedyny moment kodu gdzie łamane jest "Referential Transparency" czyli gdzie wynik obliczeń jest zależny od jakiegoś stanu zewnętrznego.

A ponieważ dostaliśmy formę Repository=>A to potencjalna zjebka jest odłożona w czasie do momentu decyzji jak ten efekt uboczny najlepiej ogarnąć.

//wczesniejszy kawąłek kodu - tutaj raczej wszystko jest pod kontrolą
val findUser1: (Repository) => User = findUser(UserId(1))

//późniejszy kawałek kodu, tutaj postanawiamy robić test to wstzrykniemy sobie Mock
findUser1(MockRepository)

//ale równie dobrze już działac produkcyjnie
findUser1(ProductionRepository)

No i fajnie ale nadal to wygląda jak taki trochę bajer tylko. Dobra to idziemy dalej...

Operacje domenowe

Mamy taką sobie skromną operację domenową, o której wspominaliśmy wcześniej czyli ustawienie usera na "CONFIRMED"

val confirmUser:User=>User= u => u.copy(status = "CONFIRMED")


(moglibyśmy napisać "mamy taką małą łatwą w użyciu funkcje" ale jak odmieniamy słowo "Domena" i "Biznesowe" to jest tak no bardziej profeszional)

No i teraz możemy podejść do problemu, który poruszyliśmy przy okazji implementacji "klasycznej" - czyli kompozycji dwóch niezależnych od siebie kawałków kodu. Ponieważ pierwsza funkcja ma typ Repository=>User a druga User => User to można by zrobić standardowe andThen lub compose jednakże tutaj przygotujemy pewną funkcję "mapującą", która przyda się później.

def mapR[B,C](reader:Reader[B])(f:B=>C): Reader[C] =  reader andThen f
def mapf[A,B,C](base:A=>B)(f:B=>C): A=>C =  base andThen f


  • mapR[B,C] - to jest sygnatura funkcji, która wykorzystuje nasz alias type Reader[A] = Repository=>A
  • mapf[A,B,C] - to dla porównania bardziej generyczna funkcja, która nie jest ograniczona do Readera i może zmapować dowolną funkcję A=>B do A=>C

Poniższa funkcja confirmUser1 już nie tylko czyta usera o id=1 z repozytorium, które jeszcze nie jest określone ale już ustawia status na "CONFIRMED".

val confirmUser1: (Repository) => User = mapf(findUser1)(confirmUser)

Możemy testować niezależnie :
  • funkcję czytającą Usera
  • funkcję ustawiajaca status "CONFIRMED"
  • funkcję wyższego rzędu mapującą jedną funkcję prostą przy pomocy innej funkcji prostej
I w zasadzie testując te trzy składniki mamy pewność, że ich kompozycja również działa : mapf(findUser(UserId(1)))(confirmUser). Ale to cały czas jest naciągane bo ten sam efekt można również uzyskać wstrzykując klasycznie najpierw repo a później argument. Otóż siła tej konstrukcji pojawi się w sytuacji gdy ponownie będziemy chcieli użyć Repozytorium do zapisu.

FLAT MAP

Będziemy chcieli zrobić coś takiego :

I tutaj może być taki trochę MINDFUCK moment. Generalnie flatMap ma sygnaturę A=>F[B] gdzie F to będzie jakiś typ wyższego rzędu np A=>List[B] albo A=>Option[B]. Więc w naszym przypadku to będzie A=>Reader[B] a ponieważ Reader[B] to funkcja Repository=>B to flatMap w tym przypadku (teraz będzie ten moment) A=>Repository=>B

def flatMapR[B,C,D](reader:Reader[B])(f:B=>Reader[C]) : Reader[C] = a=> f(reader(a))(a)
def flatMapf[A,B,C,D](base:A=>B)(f:B=>(A=>C)) : A=>C = a=> f(base(a))(a)

I znowu mamy dwie funkcje do porównania. Generyki w wersji z Readerem oznaczyłem od B aby zachować podobieństwo. Jaka funkcja spełnia ten warunek : f:B=>Reader[C]. Jedną już widzieliśmy :

val findUser : UserId=>Repository=>User = id=>repository=>repository.find(id)

To teraz czas na kolejną :

val persistUser : User=>Repository=>UserId = user => repository => repository.save(user)

I teraz możemy sobie skomponować caluśką operacyję :

val databaseOperation: (Repository) => UserId = flatMapf(mapf(findUser(UserId(1)))(confirmUser))(persistUser)
databaseOperation(MockRepository) //nowe Id zapisanego usera

Ktoś może powiedzieć, że to wygląda trochę nieczytelnie. Będzie on w błędzie bo to wygląda bardzo nieczytelnie ale mamy na to patent!

Pora na FORa

Teraz zaznamy słodyczy języka Scala. Najpierw w postaci niejawnej konwersji :

implicit class FunctionTransformation[A,B](base:A=>B){
    def map[C](f:B=>C):A=>C = base andThen f
    def flatMap[C](f:B=>A=>C):A=>C = a=>f(base(a))(a)
}

która umożliwi taki zapis :
val program: (Repository) => UserId = findUser(UserId(1)).map(confirmUser).flatMap(persistUser)
program(MockRepository)

Przy minimalnej znajomości składni scali ten kod już jest czytelny ale można jeszcze (być może) lepiej.

val forResultProgram: (Repository) => UserId = for{
      user <-findUser(UserId(1))
      confirmed=confirmUser(user)
      newId <- persistUser(confirmed)
} yield newId

forResultProgram(MockRepository)

I znowu przy odpowiedniej znajomości składni scali wiadomo co tam się dzieje. Przy braku znajomości składni scali to nic nie będzie czytelne ale to już nie problem języka...

Wyważanie otwartych drzwi

Nie trzeba samemu tworzyć tej niejawnej (implicit) konwersji dodającej (map i flatMap) do funkcji. Można się wspomóc biblioteką :

import cats.std.all._
import cats.syntax.functor._
import cats.syntax.flatMap._

val catsResult: (Repository) => UserId = for{
      user <-findUser(UserId(1))
      confirmed=confirmUser(user)
      newId <- persistUser(confirmed)
} yield newId

Separacja definicji od wykonania

Na to co do tej pory robiliśmy, można także spojrzeć z zupełnie innej strony. W sumie zbudowaliśmy działającą kompozycje funkcji, która jest wyzwalana poprzez podanie parametru repozytorium. Czyli w jednym miejscu zdefiniowaliśmy "co" ma się stać (logika przekształceń) a w innym "jak" to ma się stać (produkcyjne repo/ testowe repo).

Funkcje częściowe w przebraniu - źródło wszelkich bugów

Jets taki fajny cytat, że bugi/błędy pojawiają się wtedy gdy funkcję częściową traktujemy jak całkowitą. No bo jakby dziwnie to nie zabrzmiało program z błędami to funkcja częściowa, która jest określona poza wszystkimi miejscami w których się wypie***la.

Pytanie co zrobić z sytuacją gdy chcemy jakoś zaznaczyć, że czytanie/zapisywanie w repo może się popsuć. Cóż pamiętajmy, że to zajebistego w funkcjach jest, że to jeden ujednolicony interfejs i bardzo łatwo go komponować w bardziej wyrafinowane konstrukcje.

Dlatego też prostym i szybkim rozwiązaniem ale nie koniecznie najlepszym może być :

def hasSideEffect[A,B](f:A=>B): A=>Option[B]= a=> try{
     Some(f(a))
}catch{
     case e:Throwable => None
}

val programWithEffects: (Repository) => Option[UserId] = hasSideEffect(forResultProgram)

Jak mówiłem szybkie ale nie koniecznie najlepsze. Tak czy inaczej w kontekście całego artykułu - być może warto się czasem zastanowić, które założenia w naszym rozumieniu świata to faktycznie "stałe", a które to "leniwe zmienne", do których się przyzwyczailiśmy i nie chce nam się pomyśleć "a co by było gdyby..."

poniedziałek, 28 marca 2016

O Rany odwrotna kolejność Danych

A w zasadzie to chodzi o kolejność deklaracji typów w funkcji ale to się nie rymuje tak łatwo bo jak znaleźć rym do "funkcji"? Albo do słowa "Typy"? Do "Typy" można napisać "z Dypy" ale jest to naciągane i podobno niekulturalne. Także ten tego...

Prawdziwa natura metod i "obiektowa klatka"

Zacznijmy od takiego prostego (z pozoru) kawałka kodu, który ejst zwykłym wywołaniem metody na obiekcie :

List(1,2,3).map(e=>e+1)
I chociaż nie wygląda to na cos magicznego to jednak dzieje się tutaj ciekawa rzecz : wywołujemy metodę na konkretnej instancji a nie na dowolnej i to jest dosyć ważne . Wywołanie to ma jeden parametr - funkcję mapującą

Ciekawą sprawa jest to, że tak naprawdę (i w uproszczeniu) rozpatrywana metoda ma dwa argumenty bo dochodzi jeszcze niejawny argument this - referencja do instancji (Przynajmniej tak to działa na pewno w Javie to chyba w Scali też : http://docs.oracle.com/javase/specs/jvms/se7/html/jvms-3.html#jvms-3.7)

Wobec tego powyższe można by zapisać koncepcyjnie jako :

//symboliczna równowartość wołania metody na instancji obiektu
def map[A,B](instance:List[A])(f:A=>B):List[B] = instance.map(f)

I w zasadzie można teraz tak pomajstrować w kodzie, że bez problemu zasymulujemy obiektowe wywołanie metody

val listInstance=List(1,2,3)
val function:Int=>Int = e => e+1

// można od razu wywołać z argumentem
map(listInstance)(function) // List(2,3,4)

//A można sobie zasymulować ustawienie instancji
val mapForInstance: (Int=>Int) => List[Int]=map(listInstance) _

//i później wywołanie
mapForInstance(function)

No niby taka ciekawostka ale czy coś praktycznego z tego dla nas wynika? Pierwsza rzecz to spójrzmy na ten typ :
val mapForInstance: (Int=>Int) => List[Int]

To nic innego jak metoda, która jako parametr przyjmuje funkcje Int=>Int i zwraca List[Int]. Ten typ jest dosyć dziwny i trochę nienaturalny ale z tą dziwnością żyliśmy przez lata w Javie i może dlatego dopiero po takich ćwiczeniach składniowych pojawia się tutaj "coś dyskusyjnego". Cóż, nasza nowa forma nie jest scalona z instancją co daje nam nowe pole do eksperymwntów...

A gdyby tak na odwrót - czyli opuszczenie mentalnej klatki

Odwróćmy kolejność argumentów i nazwijmy metodę fmap tak dla odróżnienia.

def fmap[A,B](f:A=>B)(l:List[A]):List[B] = l.map(f)

I powtarzamy ćwiczenie aplikując jedynie pierwszy argument :

val addOneToAll: (List[Int] => List[Int]) = fmap(function)
val allToString: (List[Int] => List[String])=fmap(i=>i.toString)

I uzyskujemy dosyć ciekawy typ List[Int] => List[Int]. Jest to spójniejszy aniżeli to co było w poprzednim punkcie bloga czyli ten typ, który funkcje zamieniał w listę. Aby zobaczyć to jeszcze lepiej przenieśmy drugi argument do sygnatury zwracanej funkcji :

def fmap[A,B](f:A=>B): List[A] => List[B] = l=>l.map(f)

I teraz widać to dokładnie! Jaka piękna kompozycja normalnie! Zamieniamy A=>B w List[A] => List[B]. No dobra ale po co i skąd ten entuzjazm? Czas na rysunek....

Czyli generalnie możemy sobie łatwo skomponować ciąg obliczeń na poziomie pewnych struktur korzystając z prostych funkcji jako bloków budulcowych. A teraz kod...

val addOneToAll: (List[Int] => List[Int]) = fmap(function)
val allToString: (List[Int] => List[String])=fmap(i=>i.toString)


//obliczenia
val computation: (List[Int]) => List[String] =
  ((l:List[Int]) => l.filter(_ > 0) ) andThen addOneToAll andThen allToString

//albo i tak
val computation2: (List[Int]) => List[String] =
  ((l:List[Int]) => l.filter(_ > 0) ) andThen fmap(function) andThen fmap(_.toString)

//i wtedy

computation(List(-1,-2,0,1,2)) // List[String] = List(2, 3)
computation2(List(-1,-2,0,1,2)) // List[String] = List(2, 3)

Dodatkowa parametryzacja

Korzystanie z prostych funkcji ma tę ogromną zaletę, że łatwo da się je parametryzować i nie musimy zaszywać na stałe wartości do której porównujemy w filtrze itd.

//podnoszenie funkcji filtrującej do poziomu list
def filter[A](f:A=>Boolean):List[A]=>List[A]= l=> l.filter(f)

//konfiguracja tego tam warunku po którym filtrujemy
val curriedPredicate: Int => Int => Boolean = toCompare => elem => elem > toCompare

// a tutaj sobie konfigurujemy dodawanie
val curriedAdd : Int=>Int=>Int = a => b =>a+b


// I HEJA!
val computation3: (List[Int]) => List[String] =
  filter(curriedPredicate(-1)) andThen fmap(curriedAdd(2)) andThen fmap(_.toString)


computation3(List(-1,-2,0,1,2)) //List(2, 3, 4)

I rysunkowo :

Marketing i edukacja

A ja się pytam dlaczego w trakcie edukacji finansowanej z podatków moich rodziców i później moich nie uczyli takich rzeczy tylko w ząbek czesane jakieś pieski i kotki dziedziczące z Animala ? I jednocześnie bombarduje się ludzi zasadami, że "tight-coupling" pomiędzy obiektami jest zły ALE (niechajże gęś to kopnie) jednocześnie wmawia się, że obiekty jako takie są dobre chociaż obiekt to nic innego jak - motyla noga - "tight-coupling" pomiędzy danymi i operacjami? (udało się udało się, zero bluzg udało się nie wierzę, że się udało kurwa udał... a niech to dunder świśnie)

"Ano dlatego bo na diagramach UML były kwadraty a w nich napisy "Klient,Faktura i Money" i to się sprzedawało!

Chyba rozumiem, czyli aby zmaterializować hajs metodę map trzeba zapisać tak :

type InternetOfThings[A]=List[A]
def zysk[Klient,Faktura](bigData: Klient=>Faktura)(microservices: InternetOfThings[Klient])
  = microservices.map(bigData)

Teraz dobrze?

Inne języki

W Haskellu w map funkcja występuje na pierwszym miejscu przez co możemy zastosować wszystkie patenty z tego artykułu :

:type map
map :: (a -> b) -> [a] -> [b]

:type map (+1)
map (+1) :: Num b => [b] -> [b]

A w Javie :

Aby w Javie przeczytać kolejność typów trzeba czytać od końca bo najpierw mamy typ zwracany z później dopiero typ przekazywany. Czyli Java to język, który czyta się od prawej do lewej i tutaj można by umieścić jakiś żart o czytaniu z prawej do lewej ale w dzisiejszych czasach to już polityka. Także udanego programowania życzę!




niedziela, 28 lutego 2016

Wstęp do FP - Scala i Java - porównanie warsztatów

Na samym początku ważne są dwa zdjęcia. Pierwsze, że warsztat się w ogóle odbył i średnia wiedzy programistycznej świata się podniosła

A drugie ważne zdjęcie to zdjęcie sponsora bo salki same się nie wynajmują i pizza sama się nie zamawia - także nieważne w jakim języku programujesz podstawy ekonomi znać musisz :) (no chyba, ze programujesz szyby naftowe w Kuwejcie to wtedy może jakoś inaczej to działa)

Obydwa zdjęcia powyżej są od CezaregoD. - ktoś może mi dać wskazówkę dlaczego 90% moich zdjęć jest zawsze rozmazanych? Łapy raczej mi się aż tak nie trzęsą. Zdjęcia robię samsungiem S5.

Poczucie bliskości wartości edukacyjnej

Ogólnie ludzie są bardziej zainteresowani Javą8 (w sumie z 80 chętnych na kilka tur?) niż scalą (około 45) i generalnie trudno się dziwić bo Java jest na co dzień w pracy - czasem nawet i ta ósemka. Scala już się tu i ówdzie pojawia ale cały czas jest to taka "inwestycja edukacyjna" gdzieś tam na przyszłość.

Mam także jednak teorie, że z każdym krokiem w kierunku opanowania Javy8 i Scala będzie stawała się bliższa bo czy taka strzałka -> czy taka => to już bez większej różnicy. W sumie jak tak patrze z perspektywy to sam zacząłem i porzuciłem naukę Haskella w połowie 2014 bo w sumie po co uczyć się kilka rzeczy jak można skoncentrować się na jednej. I znowu z subiektywnej obserwacji widzę, że po osiągnięciu pewnego poziomu trzeba "zmienić plan treningowy" i otworzyć się na inne perspektywy bo w przeciwnym przypadku zaczynamy za bardzo koncentrować się na jakiejś drobnicy.

No to zerknijmy na materiał

By nauka szła wspaniale na trzy części ją rozwalę

Mamy :

  • kod zoptymalizowany pod prędkość wykonania
  • kod zoptymalizowany pod rozszerzenie
  • kod zoptymalizowany pod ...edukację!

  • I tutaj nas interesuje ten ostatni punkt.

Generalnie jako pierwszy przykład na warsztat idzie coś co z jednej strony pokaże, że "to co tutaj robimy do czegoś w życiu się przyda" a z drugiej nie może być zbyt złożone by nikt nie odleciał. Dlatego też każdy element rozwiązania jest odwzorowany symbolicznie. I tka mamy zajebiście duża dwuelementową mapę udająca bazę danych, jest i miejsce na Optional oraz kompozycje dwóch funkcji gdzie jedna jest domenowa a druga jakaś taka niezależna i bardzo matematycznie abstrakcyjne. I jest reusedż.

Tutaj także jest założenie, że dla większości uczestników to może być pierwszy kontakt z pewnymi konstrukcjami z Javy8 i generalnie jak np. ktoś sobie zakłada, ze musi ale to MUSI zrozumieć wszystko perfekcyjnie to może niepotrzebnie pojawić się frustracja - i niepotrzebnie bo to nauce nie służy (w ogóle takie czasy są, ze musi być wszystko zajebiście i w ogóle masa lajków). Dlatego też tutaj kilka razy podkreślam, żeby się zluzować i podejść do tego jak do demonstracji - takie coś jest możliwe, tego będziemy się uczyć i za jakiś czas każdy będzie w tym wymiatał. Nauka to funkcja czasu i trzeba na ten czas poprawkę wziąć.

No i teraz mamy pierwsza istotną różnicę pomiędzy warsztatem Javowym i Scalowym - w Scali od razu jedziemy z Property Based Testing. W Javie by było 100% javowo to są zwykłe JUnity. Ale tak czy inaczej to co uczestnicy zaobserwują to, że

Poznawanie składni

Generalnie z tłumaczeniem przez kogoś kto już ma wiedzę w kierunku kogoś kto wiedzy nie ma jest ten problem jak np. z wczuwaniem się co czuje głodna osoba gdy sami jesteśmy najedzeni. Albo jak już ktoś ze 20000km przejedzie to zapomina, ze kiedyś musiał sobie ściągę do zmiany biegów rysować.

No i praktyka pokazała, że ta składnia ze strzałkami stanowi na początku problem dla osób, które znają tylko składnie Java7lubmniej. Dlatego i po to sa te krótkie ćwiczenia by sobie powtarzac i powtarzać i tworza się nowe połączenia nerwowe i kroczek po kroczku lambdy stają się naturalnym zapisem

No i trzeba zwracać uwagę na wszelakie powiązania jak np. to, że ile razy w typie wystąpi słowo Function tyle zazwyczaj strzałek musi się w ciele pojawić

W Scali tego problemu nie ma bo są aliasy ale za to w Scali jeszcze niema invoke dynamic (ale już zara ma być) także częścią warsztatów będzie badanie syntetyków.

A na sam koniec - kiedy już pojawia się jakieś zmęczenie - zostaje teoria bo praktyka bez teorii to takie działanie na czuja. na pierwszym warsztacie było (a jak!) Referential Transparency. I znowu ćwiczenia będą się troszeczkę różnić pomiędzy Java a Scalą tak by weń uwzględnić ograniczenia i ficzery każdego z języków.

Czy dwa języki mogą pomóc w nauce?

Według tego artykułu chyba tak --> https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2016/02/12/how-to-learn-new-skills-twice-as-fast/

Powtórki i kolejne odcinki

Będą. Na razie w planach powtórka pierwszego warsztatu z Java8 i pierwszy warsztat ze Scali.

Co na druga część?

Poważną zaletą dzielenia się opinią przez uczestników jest dzielenie się opinią przez uczestników. Toteż w trakcie smaltoków i ankiety po warsztatowej ludzie napisali, że fajnie by było trochę praktycznego kontekstu pokazać dla tych mechanizmów.

Pomysł na razie mam taki - że będzie sobie jakiś plik CSV z danymi (ileś tam kolumn). i stopniowo będzie my budować silnik do analizy tych danych krok po kroku tworząc funkcyjne abstrakcje, które ułatwią testowanie i ponowne wykorzystanie kodu (może od razu wykorzystamy to w drugim kontekście). A jak będzie otwieranie pliku to i zaimplementuje się loan pattern czy też w javowej nomenklaturze pykniemy sobie customowe try-with-resources tak jakby to była bułka z masłem (bo z FP jest!).

Także fidbeki są dobre bo wtedy można mówić, ze rozwiązanie jest "field tested" czyli ktoś użył i już wiadomo co i jak. Zestaw to teraz w kontrast z dyskusjami na meetingach o tym "jak robić zanim ktoś zrobi".

Czy logowanie do log4j to efekt uboczny?

Padło takie pytanko. Generalnie jakby chcieć być bardzo ścisłym to wszystko co się robi na kompie jest efektem ubocznym bo jak ze Stringa tworzysz Email to np. pamięć może się skończyć. A mimo to tak mentalnie zakładamy typ String=>Email a nie String=>Try[Email] (chociaż jak się skończy pamięć to i tak chyba wszystko jebnie)

I z logowaniem to może być też o tyle ciekawy przykład, że możemy pogłówkować gdzie to założenie ma jeszcze sens. I tak np. jak mamy taki staromodny springowy kontroler i tam używamy sobie funkcji, która ma wbudowane logowanie to można chyba założyć, ze jest ok i tagedyi nie ma.

option.map(f)

Ale co jeśli tę samą funkcje wywołamy na sparku i trzepnie nam ona 2GB logów?

rdd.map(f)

I niech teraz mamy druga funkcje f2, która tez loguje - robimy f1.andThen(f2) i nagle mamy 4GB logów. No trochę ku*wa moim skromnym zdaniem jakiś efekt uboczny to już jest. Ja wiem, że dyski tanieją ale nie aż tak szybko.

Takie rozwiązanie nasuwa mi się na myśl. Jeśli funkcja jest dosyć generyczna aż do tego stopnia, ze jest biblioteczna to zrobić ją bez logowania i łatwo można dodać funkcje dekorującą z logowaniem. Wtedy to użytkownik znający kontekst dokona właściwego (oby wyboru)

val f:Int=>Int=x=>x+1

def withLogging[A,B](f:A=>B): A=>B = a=>{
    log(s"param : $a")
    f(a)
}

withLogging(f)(5)
//INFO : param : 5
//res0: Int = 6

A jak wstawię null?

- pojawiało się pytanie "A co się stanie jak tam wstawię null".
To się stanie

Inni też robią!

  • w połowie kwietnia zapowiedział się Damian Warszawski z warsztatem o "Lazy" (i zrozumiałem, że nie ma nic przeciwko, iż wspomnę o nim z imienia :))
  • i jeszcze tam dwóch kolegów się przygotowuje aby coś o Scali porobić

Generalnie jak ktoś chce coś robić to niech śmiało daje znać. Generalnie już widziałem ten schemat n razy. Najpierw ludzie się boją, że publika zada trudne pytania a problemem jest zazwyczaj, że nikt nie zadaje pytań :) Po pierwszym udanym warsztacie zazwyczaj mózg już przestaje sobie wkręcać, że za ścianą czekają lwy i dalsze spotkania robi się dużo prościej. Jeśli chodzi o formę to tez kilka osób ma już doświadczenie także do dzieła!

niedziela, 14 lutego 2016

Plan wspólnej edukacji

Na początek miała być jakaś złota myśl o potrzebie stworzenia solidnych fundamentów wiedzy ale poniższy obrazek, który ktoś wrzucił na twittera będzie znacznie lepszy

Jeśli ktoś jeszcze nie czytał niesamowitej książki zatytułowanej Antifragile to bardzo polecam. Pośród wielu arcyciekawych konceptów jeden jest niezwykle istotny z punktu widzenia tego artykułu . Przewidywany cykl życia idei! Ów koncept może być dla czytelnika z początku mało intuicyjny bo cała mechanika działa inaczej niż z ludźmi jako takim - zoba te bulletpointy:

  • Im dłużej żyje tym mniej życia mu zostało.
  • Im Idea żyje dłużej tym więcej życia jej zostało!

Wytłumaczenie jest niezwykle proste. Idea jako Idea nie rdzewieje fizycznie, nie działają na nie wolne rodniki czy inne takie paskudztwa. Natomiast „Idea” umiera gdy "nosniki" przestają ją „przenosić” czyli konkretnie gdy ludzie przestają w daną Idea wierzyć. A wierzyć przestają gdy się z jakiegoś powodu nie sprawdza.

No i teraz mamy takie programowanie funkcyjne nie jako „język z lambdami” ale jako „Koncepcje przeprowadzenia obliczeń” - i ta koncepcja ma 100 lat prawie! To nie jest byle co ku*wa - 100 lat! I jest respawn teraz globalny! I jak ludzie do tego teraz wracają to znaczy, że ta „idea” przetrwała i coś w sobie ma. (dla porównania ludzie nie wracają do idei "woda posiada inteligencje", za którą ktoś tam kiedyś dostał IG Nobla)

No i np. pierwszy warsztat z Javy 8 za tydzień -> Java 8 warsztat meetup (Taka technika marketingowa niby, że se pisze bloga a podrzucam link). Lambda jako lambda w javie8 to prosta – interfejs z jedną metodą – ale co i gdzie można z tym zrobić to „ooo panie” i to „ooooo panie” jest dosyć uniwersalne – to się chyba mów „language agnostic”. Oczywiście kolejną istotną sprawą jest warsztat języka i jeśli jest za dużo ceremoniału by stworzyć coś „lambdopodobnego” (patrz java 7) to podejście staje się nieproduktywne i ludzie zwyczajnie go nie używają (Idea umiera nim się narodzi).

Za chwilę omówię pewien plan edukacji, który być może uda się zrealizować w tym roku na łódzkim JUGu poczynając od wiosny. Jakkolwiek wcześniej trochę Ideologii by zbudować fundamenty.

Teoria i praktyka

Co jakiś czas na różnych forach informatycznych pojawia się temat „czy tego a tego języka można nauczyć się głównie z książki?” No oczywiście, że nie można bo rzadko kiedy książka potrafi zasymulować skalę wyzwań rzeczywistego projektu. Ale jest pewne ALE. Bo tak z drugiej strony – czy języka/technologii można się nauczyć tylko z pracy w projekcie? Z tego co zauważyłem to jest szalenie niebezpieczne podejście! Dlaczego? Gdyż kiedy ludzie używają narzędzia a nie do końca rozumieją jak ono działa – to generują własne wytłumaczenia symboliczne dla zjawisk, które obserwują.

I tak np. osoba używająca mavena w tzw. „projektach komercyjnych” będzie znała wiele myków, które zaskoczą osobę ze znajomością teoretyczną ale być może ta sama osoba nie rozumie koncepcji mavena jako takiej! Zna strone na stackoverflow , z której trzeba przekleić kod by mieć wbudowane jetty ale jednocześnie nie rozumie jak ten wklejony kawałek ma się do koncepcji systemu budowania projektu.

I np. widziałem ludzi, którzy pisali w języku programowania, wiedzieli jak skompilować , jak uruchomić, jak coś wyświetlić. Ale proces tworzenia był niezwykle symboliczny „może tutaj jak wstawię ifa to zadziała, a może tam trzeba ifa, a tutaj jeszcze nie próbowałem”. Rozwińmy ten temat gdyż jest on niezwykle ciekawy w kontekście tego co dzieje się w informatyce.

Od myślenia magicznego do myślenia analitycznego

Na przykład mamy Hibernate - to dobry przykład bo popularny i sam go kaleczyłem. No i jest sobie ten Hibernate i można go użyć na dwa sposoby.

Raz, że się pozna odpowiednio relacyjne bazy danych, pozna się obiektowe mechanizmy Javy - dojdzie się do wniosku, ze trzeba jedno na drugie zmapować i poszuka czy nie ma przydatnego do tego zadania narzędzia. To będzie podejście takie nazwijmy to pragmatyczno-analityczne.
Dwa - można po prostu użyć Hibernate...no bo jak się czyta baze w Javie to przez Hibernate co nie? No tka przeca mówią na forach co nie?. To możemy nazwać myśleniem magicznym. Zastosowanie narzędzia rośnie tutaj do rangi symbolu uproszczonego poprzez sztuczną redukcję niewygodnych detali.

Albo Spring. Sam, żem kiedyś jebnął tzw. "open session in view". Działało. Psuło wiele rzeczy ale nie wiedziałem tego bo działało. Ostatnio znowu słyszałem o rozsypce przez radosne wrzucanie różnych annotacji tu i tam. Chcemy mieć transakcję - to @Transactional i hejnał!!!

Czy coś mniej oldskulowego - Apache Spark. Widziałem - ludzie używają Dataframe bez większej refleksji, że oto operują abstrakcją nad potencjalnie olbrzymim rozproszonym zbiorze danych. No przeca się wyświetla mój hello world to w czym problem? Tudzież ktoś rozpakowuje zipa ze sparkiem 1.6 gdzies w katalogu temp i ogłasza, że dokonał migracji do sparka 1.6. Cluster sruster - kompiluje się przeca!

A tak klasycznie myślenie magiczne to było np. przekonanie, że kwiaty nie rosną (skutek) bo pada deszcz (przyczyna) ale, ze istnieje siła nadprzyrodzona, która widząc kwiaty (przyczyna) sprawia, że pada deszcz (skutek). Czyli na odwyrtkę i na wysokim poziomie abstrakcji ---> więcej tutaj https://en.wikipedia.org/wiki/Magical_thinking

Także reasumując może warto spróbować podejść „teoria poparta praktyką projektową” lub „praktyka poparta zapleczem teoretycznym” ?

Cel Nauki

Na jesieni miał miejsce ciekawy kurs „programowanie funkcyjne w OCAML” i Na 90% raczej nic w życiu w OCAMLu nie napiszę (chociaż kto wie) - po co więc poświęcać czas na naukę? No bo niczego nie trzeba się w tym przypadku oduczać! Jak uczysz się programowania funkcyjnego w Javie, w której piszesz już kilka lat - to chcesz czy nie - przez swoje doświadczenie będziesz widział lambdy jako konstrukcje Javy na JVM – co samo w sobie jest dobre dla praktyki ale niekoniecznie dla edukacji.

A taki OCAML to było dla mnie wszystko nowe! No i się uczyłem. To było bardzo ciekawe gdyż konstrukcje na zmiennych „mutable”, które w Javie są codziennością (i niestety dla wielu jedynym sposobem rozwiązywania problemów) pojawiły się dopiero w tygodniu 5! Tak dopiero w tygodniu piątym! I jest miejsce na te rozwiązania i zapewne zgadujesz dobrze – zazwyczaj kiedy chodzi o wydajność.

Także to nie jest tak, że mutable jest złe i nie należy tego używać. Mutable jest za to szalenie niebezpieczne i trzeba zrozumieć cenę jaką się płaci za korzystanie z tej techniki. Tak – należy do tego podejść jak do techniki, która się używa gdy jest to potrzebne i płaci się cenę. W Ocaml jeśli dorbze pamiętam obszar minowy "mutable" jest ładnie ogrodzony klamerkami tak by było wiadomo, że zły krok i urwie nogę.

No i jeśli chodiz o optymalizację to poza wydajnością pojawia się też pojęcie zajętości. Czuli O(1) może się tyczyć zarówno szybkości jak i tego ile pamięci zajmują struktury danych. I jak masz mieć zajętość O(1) czyli stałą to nie ma siły – masz ograniczony obszar pamięci niezależny od wejściowego n i coś tam musisz w tym obszarze mutować.

Także absolutnie nie jest tak, że Functional Programming,Fanfary i świętujemy. ale może lepsze zrozumienie teorii pozwoli lepiej zrozumieć kiedy iść w stronę łatwego w zrozumieniu programowania deklaratywnego a kiedy poparte doświadczeniem programisty zanurkowanie w w podejście imperatywne przyniesie więcej pożytku niż szkody. I takie podejmowanie decyzji zdaje się nazywa „bycie inżynierem” :)

W biznesie z tego co zaobserwowałem normą dzienną są pytania „czy naprawdę potrzeba w poczekalni kanapy ze skóry aligatora za 20000 złotych czy może coś za 400 z meblowego na rogu będzie ok”. Czas może by i programiści zaczęli się zastanawiać czy mają obliczeniowy hajs na daną technikę czy nie.

Warsztaty jako edukacyjny proces społecznościowy

Dlaczego forma nauki w postaci warsztatów wydaje się według mnie najlepsza? Chociaż sam często mam potrzebę zredukowania bodźców oraz praca na ogromnych szwalniach „openspacowych” - gdzie w tle otacza nas ogromny szum – jest momentami dosyć denerwująca (i nieproduktywna - zwłaszcza jak codziennie o 16 wdzwania się "biurowy Tenor", który swoim głosem przebija nawet niemieckie techno w słuchawkach i przez 30 minut rozmawia o formatowaniu tabelek w excelu - idzie się po prostu zabić) to jednak ludzie jako ludzie żyli w gromadach od tysiącleci i ogólnie kontakty między ludzkie jak są robione dobrze to są fajne i motywujące.

No i generalnie czasem jak się siedzi tak samemu przy kompie gdzie fejsy,lajki i tweety są w odległości jednego kliknięcia by ukraść nasz cenny czas, który przeznaczmy sobie na naukę to nie idzie za wiele zrobić.A Warsztat pozwala nam uczestniczyć w wydarzeniu społecznym, które poza grupową motywacją do nauki zmniejsza tzw. „barierę wejścia w temat” bo dookoła mamy wiele osób zainteresowanych daną technologią, które mogą nam pomóc (+ do pomocy zawsze skromny prowadzący).

No i na sam koniec badania, które nie wiem czy są prawdziwe ale do pewnego stopnia potwierdzone empirycznie – że jak tylko słuchamy zapamiętamy 20-40% materiału a jak robimy to 90% (procenty pewnie wzięte z dupy). No i osobiście zawsze staram się umieścić cały materiał z ćwiczeniami praktycznymi w łatwo dostępnej formie online aby nikt się nie stresował, że jak czegoś nie zrozumie na warsztacie to już nie nadąży. Zawsze można sobie zrobić ćwiczenia na spokojnie w swoim tempie po warsztacie.

Problem systemowy - Jajko i Kura

"Szukam pracy aby zdobyć doświadczenie ale nikt nie chce dać mi pracy bo nie mam doświadczenia". Czyli standardowy problem - mamy nowy stos technologiczny - a ludzie niestety są nauczeni Javy a nie programowania. Sam to odkryłem u siebie na początku 2013 co mnie przeraziło "ja tak naprawdę umiem tylko Jave a nie Inżynierię programowania". Jakim było dla mnie szokiem gdy się okazało, że polimorfizm to nie jest dziedziczenie/interfejsy i tym podobne "odkrycia".

No i bez solidnych podstaw teoretycznych przejście od jednego paradygmatu do drugiego wymaga kolosalnej pracy. To już nie jest kwestia nauki nowego frameworka - trzeba zrozumieć koncepcje teoretyczne, które z kolei pozwolą zrozumieć pewien kontekst - co z kolei pozwoli zrozumieć np. publiczne pola to nie jest zło (a kiedy jest) oraz dlaczego izolacja operacji od danych raz jest dobra raz jest zła. I paradoksalnie widziałem, że nauka Scali na JVM idzie znacznie lepiej programistą .NET bo oni mieli te konstrukcje dużo wcześniej, te strzałki i monady nazywane u nich LINQ zdaje się.

I znowu wracamy do tego punktu "Teoria i praktyka" - jak kogoś poprostu rzucimy na projekt to może dojść do standardowego StackOverflow-Driven-Development - "Wkleję kawałek kodu z dokumentacji/stack overflow i tutaj teraz mi zadziałało. Dalsze konsekwencję? Skąd mam wiedzieć? Zobaczy się, Hejnał!!!" . Po raz kolejny uważam, że praktyka musi być uzupełniona/poprzedzona budowaniem solidnych podstaw teoretycznych.

No i to własnie będziemy to robić - wspólne budowanie fundamentów teoretycznych uzupełnione ćwiczeniami, które z jednej strony dadzą trochę praktyki małej skali ale na pewno nie zastąpią praktyki dużej skali, która można tylko zdobyć w projekcie. No ale przynajmniej skupimy się na tej cześć na którą mamy bezpośredni wpływ czyli na nas samych.

Plan Nauki

Programowanie funkcyjne

Ponieważ ludzie bardzo chcieli Javy bo na co dzień używają Javy to zaczynamy od Javy8 - Java 8 warsztat 1 (znowu przekaz podprogowy) i faktycznie chcą javy bo 60 osób się zapisało i jest mi z tego powodu naprawdę miło, że ludzie wkładają tyle zaufania w edukacje i te warsztaty.

Jednocześnie bardzo chcę równolegle prowadzić zajęcia z FP w Scali gdyż naprawdę ten język daje dużo większe możliwości jeśli chodzi o tworzenie przeróżnych konstrukcji z programowania funkcyjnego. Na początku materiał Scali i Javy będzie podobny a później w Scali zanurkujemy w bardziej zaawansowane rejony. Generalnie ludzie sobie wybiorą co im bardziej będzie pasować :)

Taka ciekawa historia. „Functional programming in Java” na początku było pisane przez tych samych autorów co „Functional programming in Scala” - później autorzy się zmienili i treść zaczęła stała się bardziej pisana „pod programistów javy”.

I do tego są zakupione dwie książki :



oraz

Pozycja do nauki scali jest znana :




Plus na bardziej zaawansowanych zajęciach wchodizmy w ScalaZ i cats

Gdyby to sobie zwizualizować na rysunku to mamy :

Po czym pojawia się kolejna ciekawa książka do nauki :

To jest o tyle ciekawe, że koleś tam już nie bawi się w rozwiązywanie problemów klasy "posortuje listę" ale próboje w duchu DDD rozwiazać problem domeny bankowej przy użyciu konstrukcji FP na poziomie scalaz czy cats.

Co daje

Czyli by jeszcze raz podkreślić – to nie nauka Scali czy Javy8 ale nauka Programowania Funkcyjnego – koncepcji mającej prawie 100 lat - przy pomocy Javy8 (bo ludzie chcieli) i NIEZALEŻNIE w Scali (bo widzę w niej niesamowity potencjał).

Programowanie Reaktywne

I podobne podejście : nauka koncepcji przy pomocy narzędzia. A tutaj mamy następującą literaturę :




I znowu to jest specjalnie tak wypisane by skoncentrować się na podejściu a w drugiej kolejności na narzędziu.

I teraz mamy

I na koniec temat, o którym mam teraz małe pojęcie czyli "reactive streams" - a że mam pojęcie małe to będziemy się uczyć razem i teraz za dużo nie napiszę

I jak do tego dołożymy typowanych aktorów z tej książki "functional and reactive modeling" to teraz

Typy i „Calculusy”

To jest dla mnie coś nowego i niezwykle fascynującego. O ile w FP pojawia się fraza „function as a first class citizen” tak dalej możemy wyjść z czymś bardziej egzotycznym – co jeśli typ zwracany też można wykorzystać jako wartość? Wtedy pojawia się „type as a first class citizen”. I oto przed nami TDD jako Type Driven Development.

Jest to o tyle ciekawe, że w tej chwili twórcy Scali pracuje nad czymś nowym zwanym „Dotty” https://github.com/lampepfl/dotty. Dotty to chyba scala 3.0 , która uwzględnia coś co nazywa się „DOT Calculus” (DOT - Dependant Object Types). Calculus to „rachunek” i mniej więcej oznacza, że ktoś coś przemyślał i jest jakaś nauka ścisła za rozwiązaniem. Inna Calculus, o którym słyszałem to lambda calculus i to to mówi np. dokładnie kiedy Funktor to Funktor (są konkretne mierzalne warunki do spełnienia) - w OOP nie spotkałem podobnego podejścia - tutaj można dyskutować godzinami czy faktura to intefejs czy klasa abstrakcyjna czy coś tam innego cytując blogi sławnych ludzi. Czasem przyjemnie to się czyta jak ludzie się kłócą ale zazwyczaj wynik jest niemeirzalny i a proces trudny do zautomatyzowania. A w takim ScalaZ w zasadzie są gotowe testy by wrzucić tam naszą customową klaskę i albo jest to Funktor albo nie jest (tak - nie wyolbrzymiam - to jest tak proste).

Haskell

Od Haskella jest Artur Czajka : https://www.gitbook.com/book/tr00per/haskell-101/details. Bardzo dobra edukacja FP.

Inne

Dlaczeo Scala a nie np. Groovy? Jak ktoś chce niech robi ale w epoce kultury masowej konsumpcji mało komu chce się cokolwiek "wytwarzać" (wklejanie cudzych demotów się nie liczy) :) 3 lata temu jak zaczynałem warsztaty ze scali w firmie to pamiętam jak taki ziom narzekał "Scali nie chce ale bym się Clojure pouczył" - Clojure nie znałem to zaproponowałem by sam zrobił warsztat i temat się uciął. Także jak ktoś chce robić Groovy niech się zgłosi i doradzimy w sprawach logistyki i takich tam. Niejaki RobertB chce robić warsztaty z Go bo podobno to tak zajebisty język, że ślina leci. Jak już się spręży to będzie okazja zobaczyć.

Podsumowanie

Zdolnych programistów podobno brakuje. I firmy chcą zatrudniać dobrych programistów i dobrzy programiści chcą pracować z dobrymi programistami. Powyżej to jest własnie taki plan by było wincyj jeszcze wincyj zdolnych programistów - na razie zainteresowanie jest. Będziemy adaptować na bieżąco - jak ktoś chce pomóc niech śmiało się zgłasza.